راهنمای سرمایه‎‌گذاری در تجارت‎‌های بین‌المللی

هنگامی که شما وارد یک سوپرمارکت می‎‌شوید، با انبوه محصولات خارجی همچون موزهای کاستاریکا، قهوه برزیل و نارگیل هندوستان مواجه شده و محصولات خارجی را در مغازه‎‌های داخلی مشاهده می‎‌کنید. باید گفت شما در این زمان به وضوح تاثیر داد و ستد و تجارت‎‌های بین‌المللی را مشاهده کرده‌‎اید. در واقع، می‌‎توان گفت تجارت بین‌المللی با بازخوردهای مثبتی برای کشورها همراه است.

به واسطه انجام تجارت‌‎های بین‌المللی می‌‎توان به کالا و خدمات متنوعی که قبلا در کشور وجود نداشته‎‌اند، دسترسی پیدا کرد. به همین علت، بازارهای فروش با رقابت بیشتری همراه هستند. هنگامی که بازار رقابتی می‎‌شود، متناسب با آن قیمت کالا به منظور افزایش خریداران و دسترسی آن‌ها به محصول کاهش می‌‎یابد. در آخر، باید گفت این وضعیت به نفع مصرف کننده و خریداری که محصولات ارزان‌تر را با خود به خانه می‎‌برد، است.

جالب است که بدانید:
• تجارت بین‌الملل با هدف افزایش مبادلات تجاری کالاها و خدمات بین کشورهای مختلف راه‌اندازی شده است.
•تجارت بین‌الملل امکان دستیابی مصرف‌کنندگان و کشورهای مختلف را به کالا و خدمات مختلف فراهم کرده است. به این ترتیب، کشورهایی که به محصولات یا خدمات خاصی دسترسی ندارند، می‎‌توانند از آن محصول یا خدمت بهره‌‎مند شوند.
• اقتصاددانان سیاسی همچون آدام اسمیت ( Adam Smith) و دیوید ریكاردو (David Ricardo) به اهمیت و تاثیرات تجارت بین‌الملل پرداخته‎‌اند.
•برخی از تجار و سیاست‌مداران معتقدند تجارت بین‌الملل می‎‌تواند برای ملت‎‌های کوچک و ضعیف با تاثیرات بدی همراه باشد و آن‌ها را با آسیب‎‌های بیشتری در عرصه بین‌المللی روبه‌رو کند.

درکی عمیق از واژه تجارت بین‌الملل

تجارت بین‌الملل فاکتور کلیدی و اصلی ظهور اقتصاد جهانی بوده است. در اقتصاد بین‌الملل، بازار عرضه و تقاضا (و در نتیجه قیمت‌‎ها) هر دو از رویدادهای جهانی تاثیر می‌‎گیرند. به عنوان مثال، تغییرات سیاسی در قاره آسیا می‌‎تواند باعث افزایش حقوق کارگر شود، و این مسئله می‎‌تواند بر هزینه‌‎های تولید یک شرکت کفش آمریکایی که در مالزی مستقر است، تاثیرگذار باشد و هزینه‎‌هایش را افزایش دهد.

به این ترتیب، قیمت نهایی کفش تولید شده با افزایش قیمت همراه می‎‌شود. بدین صورت، یک خریدار کفش آمریکایی باید برای تهیه کفش آسیایی مبلغی بیش از قبل پرداخت کند.

واردات و صادرات

واژه صادرات به فرآیندی که در آن محصولی از داخل کشور به بازارهای جهانی فروخته می‎‌شود، اطلاق می‎‌گردد، و به محصولاتی که از بازارهای جهانی به داخل کشور وارد می‎‌شوند، اصطلاحا واردات گفته می‎‌شود. واردات و صادرات در حساب جاری‌تر از پرداخت‌‎های یک کشور محاسبه می‌‎شوند.

تجارت بین‌الملل به کشورهای ثروتمند امکان استفاده از منابع مختلفی همچون نیروی کار، فناوری یا سرمایه‎‌هایشان را به صورت کارآمد و کاربردی‌‎تری می‎‌دهد.

همانطور که می‌‎دانید هر کشوری از دارایی‎‌ها و منابع طبیعی مختلفی همچون زمین، نیروی کار انسانی، سرمایه و تکنولوژی و غیره برخوردار است. به این ترتیب، بعضی از کشورها می‌‎توانند کالای مشابه با کارآیی بالاتر، هزینه کم‌تر و سرعت بیشتر تولید کنند. به همین علت، آن‌ها می‎‌توانند محصولات تولیدی خود را ارزان‌تر از د‌یگر کشورها به فروش برسانند.

در ضمن، اگر کشوری توانایی تولید کالایی را در مقدار زیاد نداشته باشد، می‎‌تواند از طریق انجام مبادله با کشور دیگری به آن محصول دست یابد. این فرآیند به عنوان یک امر تخصصی در حوزه تجارت بین المللی شناخته می‎‌شود.

به عنوان مثال، دو کشور انگلیس و پرتغال همواره از تخصص، قابلیت‌‎ها و توانایی خود به منظور افزایش بازدهی‎‌هایشان در عرصه تجارت سود می‌‎برده‌‎اند. پرتغال باغ‎‌های انگور زیادی دارد و با استفاده از‌ آن‌ها به تولید شراب (محصولاتی همچون آب انگور) با کمترین هزینه ممکن می‌‎پردازد.

این در حالی است که کشور انگلستان به دلیل وجود گوسفند فراوان به تولید پارچه ارزان قیمت می‌پردازد. در نهایت، کشورها از این موضوع به منظور افزایش سودآوری خود استفاده کردند. اگر نگاهی در تاریخ بیندازید متوجه می‎‌شوید، انگلیس تولید شراب را متوقف کرد و پرتغال از کسب سود در عرصه تولید پارچه چشم‌پوشی کرد. این دو کشور متوجه شده‌‎اند سودآوری کم و ناچیزی از تولید محصولاتی که در کشورشان وجود ندارد، به دست می‌‎آورند. به همین علت، تلاش خود را در عرصه تولید محصولات موجود در داخل کشور و سودآور افزایش دادند.

برتری و مزیت نسبی (قیاسی)

این دو کشور پس از آزمون و خطای بسیار دریافتند با تمرکز بر تولید محصولاتی که از مزیت نسبی برخوردار هستند، می‌توانند به تولید و سود بیشتری دست یابند. به همین خاطر، پرتغال تمرکز خود را بر تولید شراب و انگلیس تمرکز خود را بر تولید پارچه و پنبه گذاشت. در حال حاضر، این دو کشور در عرصه تولید شراب و پارچه به صورت تخصصی فعالیت می‎‌کنند. در واقع، آن‌ها با صرف انرژی کم‌تر به بازدهی بیشتری دست یافتند. به این ترتیب، فرصت و هزینه تولید بنا بر مزیت نسبی و قیاسی برای هر دو کشور بیش از هزینه تخصصی بوده است.

بعضی اوقات مزیت قیاسی با مزیت خالص و کامل در تضاد است. گاها، مزیت خالص و مطلق در تولید برخی از کالاها در مقایسه با تخصص و تجارت به سود و بهره نامشخصی منجر می‎‌شوند. اگر تولیدکننده‎ای از مزیت خالص و مطلق برخوردار نباشد، هرگز نمی‌‎تواند چیزی را صادر کند. اما اغلب ما کشورهایی می‎‌بینیم که بدون هیچ گونه مزیت مطلقی از تجارت و مبادله خود سود می‎‌برند. علت آن را می‌‎توان در برخورداری آن‌ها از مزیت نسبی و قیاسی دانست.

مزیت نسبی از کجا نشات گرفته است؟

تئوری مزیت نسبی توسط اقتصاددان سیاسی اهل انگلیس یعنی دیوید ریکاردو  (David Ricardo) خلق شده است. مزیت نسبی در كتاب ریكاردو Principles of Political Economy سال ۱۸۱۷ منتشر و مورد بحث قرار گرفته است.

مزیت نسبی همچون مثال انگلیس و پرتغال به مبحث تخصص و تجارت کشورها با هدف افزایش سوددهی می‎‌پردازد. در این مثال، پرتغال با هزینه کم، شراب درست کرد و انگلیس در حوزه تولید ارزان پارچه موفق عمل کرد. براساس پیش‌بینی‎‌های ریكاردو هر کشوری که خواهان ارتقای وضعیت خود است، این واقعیت‎‌ها را به رسمیت می‎‌شناسد و از تولید محصول و خدمتی که فرآیند تولیدش با هزینه بیشتری همراه است، کناره‌‎گیری می‎‌کند.

اگر بخواهیم مثالی از مزیت نسبی در سال‎‌های اخیر ارائه دهیم، می‌‎توانیم به مزیت نسبی چین در مقایسه آمریکا برای دسترسی به نیروی کار ارزان اشاره کنیم. کارگران چینی کالاهای مصرفی ساده را با هزینه فرصت کمتر تولید می‌‎کنند. این در حالی است که مزیت نسبی ایالات متحده در ارائه کار تخصصی و متمرکز بر سرمایه است.

به همین خاطر، کارگران آمریکایی به تولید کالاهای پیشرفته یا فرصت سرمایه‌‎گذاری با هزینه تولید کمتر می‌‎پردازند. در این زمان، تخصص و تجارت هر کشور به افزایش سودآوری و بازدهی آن کمک می‎‌کند.

تئوری مزیت و برتری نسبی توضیح می‌‎دهد چرا حمایت از تولیدات داخلی به شیوه سنتی در شرایط و وضعیت امروزی ناموفق است. اگر کشوری خود را از توافق‎نامه تجارت بین‌المللی حذف کند و یا اگر یک دولتی تعرفه‎‌‎های جدیدی در این باره وضع کند، احتمالا مشاغل جدید محلی بسیاری به طور ناگهانی خلق می‌‎شوند.

البته بد نیست بدانید، این یک راه حل طولانی مدت برای مشکلات تجاری نیست. در آخر، این کشور به دلیل برنامه‎‌های غلط و نادرست وضع شده‌‎اش با ضررهای بسیاری مواجه می‎‌شود. در ضمن، همسایگان آن کشور هم به قدرت زیادی دست پیدا می‎‌کنند که در نهایت این وضعیت می‌‎تواند کشور مدنظر را در معرض آسیب قرار دهد.

نقدهایی در رابطه با مزیت نسبی

چرا دنیا تجارت بین کشورها را آزاد نمی‎‌کند؟ چرا زمانی که تجارت بین‌المللی آزاد بین کشورها وجود دارد، باز هم برخی از کشورها در بخش خرج و هزینه با مشکلات اقتصادی مواجه می‌‎شوند؟ علل فراوانی برای این مشکلات وجود دارند. اما تاثیرگذارترین علت این مشکلات رانت خواری درون یک کشور است. رانت خواری فرآیند دستیابی به مزایا و سود بیشتر از شیوه‌‎های غلط و نادرست همچون رشوه به مسئولان دولتی است.

بگذارید با مثالی بیشتر توضیح دهیم. تصور کنید، تولیدکنندگان کفش در آمریکایی معنا و مفهوم تجارت بین‌المللی آزاد را درک کرده و با آن موافق هستند. اما آن‌ها نگران کفش ارزان خارجی هستند که داخل کشور می‎‌شود. آن‌ها می‎‌دانند این کفش ارزان قیمت بر منافع آن‌ها تاثیرات منفی دارد. حتی اگر کارگران در حوزه تولید محصولات دیگری همچون تولید کامپیوتر فعالیت کنند باز هم هیچ کس تمایلی به مشاهده کاهش سود و یا افزایش ضرر در صنعت تولید کفش آمریکا ندارد.

این تمایل و هدف سازندگان کفش آمریکایی می‎‌تواند آن‌ها را به سمت دادن سود و یا خدمات ویژه‎ به افراد مسئول ترغیب کند. حتی ممکن است آن‌ها باعث ممنوعیت ورود کفش‎‌های خارجی به داخل کشور شوند. تولیدکنندگان کفش تمام سعی خود را به منظور حفظ کارخانه و یا کمپانی‎‌شان به کار می‎‌برند و توجه‎‌ای به وضعیت عمومی اقتصاد ندارند. این تاکتیک در درازمدت می‌‎تواند باعث کاهش تولید کفش (کاهش حقوق کارگران و یا تعدیل نیرو) و فقر آمریکایی‎‌ها به واسطه پرداخت مبلغ بیشتری بابت خرید یک جفت کفش شود.

مزایا و سودهای احتمالی دیگر مبادلات بین الملل

تجارت بین‌المللی باعث افزایش کارایی شده و کشورها را به مشارکت در عرصه اقتصاد بین‌الملل ترغیب می‎‌کند. علاوه بر این، باعث خلق فرصت‌‎های جدید بیشتر برای سرمایه‌‎گذاری مستقیم در بازار خارجی (FDI) می‎‌شود. در واقع، شرکت‌‎ها به رشد موثرتر و بیشتری در عرصه اقتصاد دست می‎‌یابند و رقابت اقتصادی داخل کشور جان تازه‌ای به خود می‎‌گیرد.

از جمله مزیت‎‌هایی که سرمایه‌‎گذاری و تجارت خارجی برای دولت‎‌ها به همراه دارد می‎‌توان به افزایش ورود نیروی متخصص و ماهر خارجی به داخل کشور و افزایش ورود ارز خارجی اشاره کرد. به دلیل مبادله با کشورهای دیگر میزان دستیابی به شغل افزایش پیدا می‎‌کند و از لحاظ تئوری این فرآیند باعث رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) می‌‎شود. از مزایای تجارت خارجی برای سرمایه‌‎گذاران می‎‌توان به رشد شرکت، افزایش سهولت همکاری با کشورهای دیگر، رشد FDI و در نهایت درآمد بیشتر اشاره کرد.

تجارت آزاد در برابر حمایت از تولیدات داخلی

اینکه بگوییم تجارت آزاد در عرصه اقتصادی رشد بیشتری می‌‎کند و یا حمایت از تولیدات داخلی با نظریه‎‌ها و دیدگاه‌‎های مختلفی همراه است. جز نظریه‎‌ها و تئوری‎‌های موجود در این حوزه هستند. به همین منظور، در ادامه به دو دیدگاه درباره این دو تجارت می‎‌پردازیم.

تجارت آزاد

تجارت آزاد با دو تئوری ساده همراه است. گاها، این رویکرد را اقتصاد laissez-faire – سیاست اقتصاد آزاد می‎‌نامند. رویکرد سیاست اقتصاد آزاد هیچگونه محدودیتی در مبادلات و تجارت قائل نیست. ایده اصلی این سیاست این است که عرضه و تقاضا متناسب با مقیاس جهانی عرضه شوند تا بتوانند به میزان تولید مطمئن و مشخصی دست یابند. در واقع، این رویکرد به پیشبرد هیچ تکنیک و ترفندی برای محافظت، تقویت تجارت و رشد نیاز ندارد؛ زیرا نیروهای بازار به صورت اتوماتیک سعی در محافظت، تقویت و رشد خود دارند.

حمایت از تولیدات داخلی بر این مسئله که تجارت بین‌الملل برای اطمینان از عملکرد صحیح بازار داخلی مهم است، تاکید دارد. در حقیقت، طرفداران این تئوری معتقدند وجود بازار ناکارآمد می‎‌تواند مزایای تجارت بین‌الملل را با مشکلاتی روبرو کند. آن‌ها با هدف حمایت از بازار داخلی سعی در بهبود تجارت‎‌ها و مبادلات بین‌الملل دارند. حمایت از تولیدات داخلی در اشکال مختلفی همچون ایجاد تعرفه‎‌های خاص، پرداخت یارانه‎‌ها و سهمیه‌‎ها انجام می‎‌گیرد. هدف این راهکارها اصلاح ناکارآمدی بازارهای بین‌المللی است.

از آنجایی که تجارت و مبادلات بین‌المللی باعث تخصصی‎‌تر شدن و در نتیجه استفاده بهینه از منابع می‌‎شود، ممکن است ظرفیت یک کشور برای تولید و دستیابی به کالاهای مختلف به حداکثر برسد. مخالفان تجارت و مبادلات آزاد جهانی استدلال کرده‎‌اند که احتمال ایجاد مشکلاتی توسط تجارت بین‌الملل و افزایش ناکارآمدی‎‌های کشورهای در حال توسعه وجود دارد. اما همه ما می‎‌دانیم اقتصاد جهانی دائما در حال دستیابی به تغییرات مستمر است. بنابراین، هر چه بیشتر این عرصه پیشرفت کند، کشورهای شرکت کننده در عرصه تجارت بین‌الملل نیز همراه با آن پیشرفت می‎‌کنند.

مدرسه کسب‌و ‌کار تکاپو با برگزاری «دوره پیشرفته مدیریت صادرات» سعی می‌کند همراه با مخاطب خود در قدم‌های اولیه فراگیری مهارت صادراتی همراه باشد و فرصت یادگیری از افراد با تجربه، همچنین ارائه طرح صادراتی به سرمایه‌گذاران و مدیران و کارآفرینان با سابقه‌ی صادرات و شراکت را فراهم نماید.

جهت ثبت نام در دوره پیشرفته مدیریت صادرات اینجا کلیک کنید.

منبع

نظری دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.