مالکیت در کسب و کارهای خانوادگی

مالکان و صاحبان حمایت‌گر کسب‌وکار‎های خانوادگی همچون قهرمانانی با عملکرد بالا در کسب‌وکار‎ شناخته می‎‌شوند. هنگامی که مالکان به ماموریتی که شرکت‌شان برعهده دارد اعتقاد پیدا می‌‎کنند، اقدام به انجام سرمایه‌گذاری‎‌های بلندمدت کرده و مدیریت خود را بهتر و کارآمدتر پیش می‎‌برند تا احساس رضایت بیشتری از سود سهام پایدار شرکت خود به دست‎ آورند.

به همین خاطر، می‎‌توانند فرهنگ‎ کارآمد قوی ایجاد کرده و به نتایج بلندمدت چشم‌گیری دست یابند. هنگامی که مالکان در یک فرآيند متحدانه پیش نروند و یا در پی پاداش‌‎های مالی کوتاه مدت باشند، به طور کلی جهت‌گیری مدیریت بر سودهای کوتاه مدت و مطمئن متمرکز می‌‎شود.

با تغییر هر نسل تعداد مالکان کسب‌وکارها افزایش پیدا کرده و میزان انتظارات شرکت افزایش می‌‎یابد. برخی از سهام‌داران در شرکت کار می‌‎کنند، اما برخی دیگر فقط به عنوان سهام‌دار، مشارکت خواهند داشت. سهام‌داراني كه در کسب‌وکار خانوادگی فعال بوده و وظیفه‎‌ای بر عهده دارند، عموماً بيشتر درباره تجارت اطلاع پیدا کرده و تمایل فراوانی برای پیشبرد ماموریت‎‌های کسب‌وکار و شرکت خود دارند. اما هر دو گروه می‌‎توانند همچون حامیان اصلی مشاغل خانوادگی باشند و در راستای توسعه و پیشبرد اهداف به شرکت خانوادگی خود کمک کنند.

از آن‌جایی که مالکان و صاحبان اصلی کسب‌وکار نقش پررنگی در کسب‌وکارهای خانوادگی ایفا می‌‎کنند، منطقی است مالکیت را شغلی که باید طبق اصول و قواعد درست خود پیش رود بدانند. (در مقایسه با شغل‌های دیگری که در شرکت وجود دارد) اگر کارکن مشخصی برای سمتی در نظر گرفته شود، در ابتدا باید مسئولیت‌های شغلی‌اش به دقت برایش توضیح داده شود. وظایف قانونی شغل مالکیت (صاحب اصلی شرکت) مهم است اما فقط شامل وظایفی همچون انتخاب اعضای هیئت مدیره و تغییر دوره‌ای آئین نامه‌ها و وظایف شرکت هست.
همچنین، شغل مالکیت مستلزم وظایف زیر است:

مالک باید درباره اجرا، عملکرد و شرایط اساسی مالی شرکت (من جمله توانایی حداقلی خواندن سطح پایه صورت‌های مالی شرکت) آگاهی داشته باشد.

• مالک باید از توانایی گفتگو با مدیریت و رهبری شرکت و ارائه پیشنهادهایی به اعضای هیئت مدیره در تنظیمات گزینه‌های مختلفی همچون تعداد جلسات سهام‌داران در طول ماه برخوردار باشد.

• مالک باید بتواند از تصمیمات تجاری به صورت علنی پشتیبانی کرده و همچون نماد یک سفیر خوب و کاربلد شرکت در جامعه حضور یابد.

• مالک باید بداند چه کسی عضو هیئت مدیره است و در صورتی که اعضای هیئت مدیره به نظراتی نیاز دارند، نظرات کاربردی و کارآمدی به آن‌ها ارائه دهد.

• در صورت نیاز، مالک باید بتواند سرمایه اضافی برای کسب‌وکار فراهم کند.

پس از اینکه مسئولیت‌ها توسط مالکان و صاحبان شرکت درک و آموخته شد، باید به مالک یا مالکین حقوقشان آموزش داده شود. از جمله این حقوق می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

• اطلاعاتی مهم و ضروری درباره کسب‌وکار مخصوصا درباره نحوه مدیریت آن و حساب‌های مالی فعال آن

• توزیع سود سهام به صورت معقول ( این توزیع باید به گونه‌ای باشد که بتواند از عملکرد شرکت محافظت کند)

• انتخاب مدیرانی توانمند که بتواند از منافع شركت محافظت کنند.

• تصمیم‌گیری درباره آیین‌نامه و قوانین شرکت و توافق نامه‌های موجود بین مالکان

بیشتر صاحبان و مالکان کسب‌وکارهای خانوادگی هیچگونه اطلاعی درباره وظایف و حقوق مالکیت ندارند. علت آن هم این است که هرگز اطلاعاتی در این زمینه به آن‌ها ارائه داده نشده است. قطعا، اعضای خانواده باید درباره وظایف، مسئولیت‌ها و حقوق صاحب شرکت بحث کنند. به این ترتیب، مالکان و صاحبان شرکت اطلاعات دقیق‌تری درباره وظایف و حقوق خود خواهند داشت.

سهام‌داران پشتیبان و حامی فراوانی در کسب‌وکارها و شرکت‌های خانوادگی وجود دارند و این خود عاملی برای برتری شرکت‌های خانوادگی است. اما باز هم باید روابط بین کارکنان شرکت و صاحبان شرکت تقویت شود تا بنیان مالکیت همچنان محکم باقی بماند. اغلب رهبران و مدیران مشاغل خانوادگی به دلیل اینکه تصور می‌کنند کارکنانشان اعضای خانواده‌شان هستند، فرض می‌کنند دیگر نیازی به صحبت درباره اهداف و محدودیت‌های خود و شرکت، اطلاعاتی درباره فعالیت‌ها و اهداف شرکت، سرمایه گذاری‌ها و سودهای حاصل از شرکت و موارد فراوان دیگری ندارند.

البته باید گفت آن‌ها دچار یک اشتباه بزرگ شده‌اند. در واقع، اعضای خانواده هم نیاز به اطلاع از جزئیات و کلیات شرکت و کسب‌وکار در کنار کارکنانی که عضو خانواده نیستند، دارند. به این ترتیب، با صحبت و گفتگو درباره مسائل مختلف می‌توان اعضا را با ویژگی‌ها و اهداف، برنامه‌ها و پلن‌های آتی و فعلی و هزاران موضوع دیگر آشنا کرد که در نهایت بنیان کسب‌وکار خانوادگی را مستحکم‌تر خواهد کرد.

بد نیست بدانید نادیده گرفتن روابط سهام‌داران خانوادگی (حتی غیر خانوادگی) خطرناک است زیرا در نهایت مشکلات سهام‌داران فوران کرده و آرامش مدیریت و شرکت را برهم می‌زنند. به همین دلیل، پیشنهاد می‌شود حتما روابط قوی و مستحکمی با سهام‌داران و کارکنان خود بسازید.

بهترین راه برای خلق مالکیتی قوی و اصولی برای کسب‌وکارهای خانوادگی و جلوگیری از ایجاد مشکلات مالکیتی، انتخاب مالک یا مالکینی که توانایی انجام کار مالکیت به درستی را دارند، است. زمانی که شما فرد مناسبی را برای انجام کارهای مالکیتی انتخاب می‎‌کنید، از رخداد مشکلات تجاری جلوگیری می‎‌نمایید.

حالا ممکن است برایتان سوال پیش آید چه افرادی از اعضا خانواده واجد شرایط پذیرش مالکیت هستند. ما در ادامه به ویژگی‎‌های این افراد می‌‎پردازیم:

•اعضایی که علاقه‎‌مند به انجام کسب‌وکار‎های خانوادگی هستند. این افراد ویژگی‎‌هایی همچون یادگیری مداوم، شرکت در جلسات، مشارکت در بحث‎‌ها و انجام وظایف مدیریتی دارند.

• ویژگی دوم آن‌ها، ترجیح نیازهای شرکت بر منافع خانواده است. آن‌ها تقاضای دستیابی به منابع مالی زیاد از شرکت را ندارند و یا خواهان همکاری با اعضای خانواده فاقد صلاحیت نیستند.

• آن‌ها خواهان فداکاری و از خودگذشتگی برای کسب‌وکارشان هستند. آن‌ها در صورت لزوم سود حاصل از درآمد خود را کاهش داده و یا از آن صرف نظر می‎‌کنند.

•آن‌ها توانایی اظهار نظر خود به سهام‌داران، مدیران و رهبران را دارند. در عین حال، رابطه خوبی با مدیران و رهبران داشته و به آن‌ها احترام می‎‌گذارند.

این استانداردها پایه و نیاز اساسی برای نقش مالکیت هستند اما همه اعضای خانواده نمی‎‌خواهند و یا توانایی دستیابی به این استانداردها را ندارند. زمانی که اعضای خانواده شرایط دستیابی به نقش مالکیت ندارند، شما می‌‎توانید آن‌ها را ترغیب کرده و مهارت‎‌هایشان را افزایش دهید. همچنین، می‌‎توانید روابط ضعیف خود را تقویت کنید تا از نتایج مثبت آن بهره‌‎مند شوید. اگر بعد از انجام اقدامات فوق به منظور تقویت اعضای خانواده برای نقش مالکیت هنوز هم در شرایط اولیه آن‌ها تغییراتی مشاهده نشد، نباید آن‌ها را مجبور به انجام شغلی که تمایل به انجامش ندارند، کنید.

در حقیقت، مجبور کردن افراد به شغل و یا وظایفی که تمایل به انجام آن ندارند، با نتیجه خوبی همراه نخواهد بود. همه ما از مشکلاتی که به واسطه اجبار برای اشخاص و شرکت‌ها رخ می‎‌دهند، آشنا هستیم. سوالی که در اینجا پیش می‌‎آيد این است که چرا باید مالکیت را به اعضای خانواده که خواهان دستیابی به آن نیستند، منتقل کرد؟

انجام این کار نسل‎‌های بعدی کسب‌وکار خانوادگی را با مشکلاتی مضاعفی مواجه می‎‌کند. در اینجا به والدین توصیه می‎‌شود حتما ویژگی‎‌ها و شخصیت فرزندانشان را در نظر گرفته و متناسب با آن ویژگی‎‌ها به آن‌ها وظایفی و نقش‌‎هایی منتقل کنند.

راه‎‌هایی برای بیرون آمدن از این اجبار وجود دارد. خانواده‎‌ها می‌‎توانند دارایی‌‎های دیگری را به فرزندانی که صلاحیت مالکیت شرکت یا کسب‌وکار خانوادگی را ندارند، انتقال دهند. و یا می‎‌توانند به فرزندان که ویژگی‎‌های مورد نیازشان را ندارند، سهام بدون رأی بدهند.

به این ترتیب، آن‌ها هیچگونه تاثیری در شرکت نخواهند داشت. و یا می‌‎توانند به اعضای فاقد صلاحیت سفته و یا مدرک داده و به مرور سهام آن‌ها را خریداری کنند. راه‌حل‌‎های زیادی برای اعضایی که صلاحیت لازمه را ندارند، وجود دارد. صاحبان و مالکان متناسب با سلیقه خود می‎‌توانند از آن‌ها استفاده کنند.

توسعه و پیشرفت برای صاحبان و مالکان یک کسب‌وکار خانوادگی زمانی که نسل بعدی به نسل قدیمی احترام می‎‌گذارد، رخ می‌‎دهد. در ضمن، می‎‌توان با پیشبرد بحث‎‌ها و سمینارهایی که شامل اعضای خانواده است به تقویت ارتباطات و افزایش احترامات میان دو نسل نیز کمک فراوانی کرد.

روابط سهام‌داران با یکدیگر همچون یک خیابان دو طرفه است. ارتباطات قوی سهام‌داران و صاحب شرکت باعث افزایش سود کسب‌وکار به صورت کلی می‎‌شود. مزایای مالی (سود حاصله از سهام، توزیع مبالغ نقدی، افزایش ارزش سهام شرکت)، مزایای اجتماعی همچون ارتباطات قوی با کسب‌وکارهای خانوادگی (شبکه‌سازی توسط مالکان و مدیران) و وجود تجارت در خانواده (احساس اینکه عضوی از تجات خانوادگی هستی) و مزایای روانی (افتخار به تجارت خانوادگی و ارتباطات داخلی با اعضای خانواده) همگی برای صاحبان و مالکان کسب‌وکار‎های خانوادگی مهم و ضروری هستند.

روابط موجود بین مالکان و شرکت باید به گونه‌‎ای باشد که منافع مالی برای صاحبان شرکت در دسته انگیزه‌‎های کم و ناچیز قرار گیرد. در واقع، باید گفت زمانی که منافع مالی برای صاحبان و مدیران شرکت نقش برجسته و پررنگ‎‌تری در مقایسه با مسائل دیگر پیدا می‎‌کنند، کسب‌وکار خانوادگی توانایی خود برای داشتن تفکر اصولی و ارائه عملکرد بلند مدت که یک مزیت رقابتی است، را از دست می‌‎دهد.
نوشته شده توسط پروفسور جان آ. دیویس

بنیان‌گذار و رئیس، گروه سرمایه‌گذاری خانواده کمبریج Cambridge Family Enterprise Group؛ مدرس ارشد و مدیر دانشکده مدیریت MIT Sloan، وی همچنین محقق، مربی، نویسنده، معمار تأثیرگذار است.
منبع

مدرسه کسب و کار تکاپو با برگزاری دوره “کسب‌وکار خانوادگی: چالش‌ها و راهکارها” سعی می‌کند همراه با مخاطب خود در قدم‌های اولیه فراگیری مهارت مدیریت کسب‌کارهای خانوادگی همراه باشد و فرصت یادگیری از افراد با تجربه، همچنین ارائه راه‌حل‌ها به سرمایه‌گذاران و مدیران و کارآفرینان را فراهم نماید.

جهت ثبت نام در دوره کسب‌وکار خانوادگی اینجا کلیک کنید.

نظری دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.